Tôi vừa đọc một trao đổi của Accounting Today với Mark Koziel (Chủ tịch kiêm CEO AICPA), xoay quanh sáng kiến Rise2040: dự báo nghề kế toán đến năm 2040.
Điểm cốt lõi không phải là “AI có thay thế kế toán hay không”, mà là: nghề kế toán sẽ thay đổi ở những nội dung nào?
Thứ nhất, thay đổi về công việc.
Những công việc mang tính lặp lại như nhập liệu, đối chiếu chứng từ, lập biểu mẫu, xử lý tờ khai, tổng hợp số liệu… sẽ ngày càng được tự động hóa. Đây là phần việc máy móc và AI có thể làm nhanh hơn, rẻ hơn và ổn định hơn con người.
Thứ hai, thay đổi về vai trò của kế toán viên.
Kế toán viên không thể chỉ dừng ở việc ghi nhận và xử lý số liệu. Vai trò mới sẽ là phân tích dữ liệu, phát hiện bất thường, đánh giá rủi ro, tư vấn quản trị và hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định. Nói cách khác, kế toán viên phải dịch chuyển từ “người làm hồ sơ” sang “người tạo giá trị”.
Thứ ba, thay đổi về cách sử dụng công nghệ.
Tương lai không chỉ đòi hỏi kế toán viên biết dùng phần mềm hay AI. Quan trọng hơn, người làm nghề phải biết kiểm soát công nghệ: dữ liệu đầu vào có đúng không, câu hỏi đặt cho AI có phù hợp không, kết quả AI đưa ra có hợp lý không, và rủi ro nghề nghiệp nằm ở đâu.
Thứ tư, thay đổi về năng lực cốt lõi.
Kỹ năng kỹ thuật kế toán vẫn cần, nhưng chưa đủ. Kế toán viên tương lai phải có tư duy phản biện, năng lực phân tích dữ liệu, hiểu biết về kiểm soát nội bộ, đạo đức nghề nghiệp và khả năng giao tiếp tư vấn với khách hàng hoặc ban lãnh đạo.
Thứ năm, thay đổi về mô hình dịch vụ.
Các công ty kế toán – thuế – kiểm toán nếu chỉ cạnh tranh bằng giá, bằng việc làm thay sổ sách, làm thay tờ khai, làm thay hồ sơ thì sẽ ngày càng khó khăn. Mô hình tương lai phải là đồng hành cùng doanh nghiệp, cảnh báo rủi ro, tư vấn kiểm soát, hỗ trợ tuân thủ và tạo niềm tin cho thông tin tài chính.
Thứ sáu, thay đổi về đào tạo nhân sự.
Trước đây, nhân viên trẻ học nghề qua việc làm các phần việc cơ bản trong nhiều năm. Nhưng khi các phần việc đó được tự động hóa, cách đào tạo cũng phải thay đổi. Nhân sự mới cần được huấn luyện bằng tình huống thực tế, dữ liệu mô phỏng, bài tập phân tích sai sót và kỹ năng đánh giá kết quả do AI hỗ trợ.
Điều không thay đổi là giá trị cốt lõi của nghề kế toán – kiểm toán: niềm tin. Công nghệ có thể thay đổi công cụ làm việc, nhưng niềm tin vẫn phải được xây dựng trên chuẩn mực nghề nghiệp, đạo đức, kiểm soát và trách nhiệm giải trình.
Tương lai của nghề kế toán không thuộc về người làm nhanh hơn máy. Tương lai thuộc về người hiểu nghề sâu hơn, biết kiểm soát công nghệ tốt hơn và giữ được niềm tin vững hơn.
Nguồn từ FB của TS Trần Khánh Lâm – TTK VACPA
